Çekiç koleksiyonlu adam

Şileli bir anne ile Irak Türkmeni bir babanın çocuğu olarak 1958’de Bağdat’ta dünyaya gelen Burhan Reşid, ortaokul ve lise öğrenimini Şile’de tamamladı.

Bu yıllarda sıcak demircilik yapan dedesi Derviş Cemal’in atölyesinde ona yardım eden Reşid’in çekiçlere duyduğu merak, zamanla tutkuya dönüştü.

Şile’de Çekiçhane adını verdiği mekânda topladığı aletleri sergileyen Reşid, geçmişte farklı mesleklerde kullanılan çekiçlerin hikâyelerini de yaşatıyor. Koleksiyonunda marangozluk ve nalbantlık gibi mesleklerde kullanılan çekiçlerin yanı sıra şeker kırmak, ilan asmak ve banka çeklerini geçersiz hâle getirmek için tasarlanmış aletler de bulunuyor.

AA muhabirine konuşan Reşid, çekiçlere ilgisinin dedesinin yanında çalıştığı yıllarda başladığını söyledi. Ortaokul ve lise döneminde dedesine sık sık yardım ettiğini anlatan Reşid, o günlerden zihninde izler kaldığını, daha önce iki koleksiyonu olmasına rağmen çekiç biriktirmeye 1995’te başladığını belirtti.

Çekiçlerin çoğunu internet üzerinden bulduğunu ifade eden Reşid, zamanla farklı ülkelerde aynı ilgi alanını paylaşan arkadaşlar edindiğini anlattı.

Koleksiyonunda dünyanın neredeyse her yerinden çekiç bulunduğunu dile getiren Reşid; Fransa, Hollanda, İngiltere, ABD, İsveç ve Almanya’daki arkadaşlarının da zaman zaman kendisi için çekiç bulduğunu, ancak parçaları çoğunlukla internetten satın aldığını ve posta yoluyla teslim aldığını söyledi. Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nin denetiminde kayıtlı bir koleksiyoner olduğunu belirten Reşid, farklı dönemlere ait parçalar biriktirdiğini aktardı.

Taş baltalardan metal çekiçlere uzanan koleksiyonundaki aletlerin, yapıldıkları dönemin yanı sıra kullanım amaçları ve işçilikleriyle de değer taşıdığını vurguladı. Koleksiyonundaki ilginç örnekleri anlatan Reşid, şeker kırmak için kullanılan sıra dışı bir çekicin ve 1709 imzalı bir marangoz çekicinin bulunduğunu söyledi. Sanatsal yönü öne çıkan parçalar arasında, üzerinde at heykeli bulunan ve sapı atın ayağı biçiminde tasarlanmış bir nalbant çekici olduğunu belirtti.

Aynı çekiç üzerinde gülen, somurtan ve dil çıkaran yüzlerin yer aldığı örnekler de bulunduğunu anlattı. Bazı parçaların ilk bakışta sıradan ya da paslı birer alet gibi görünebildiğine dikkati çeken Reşid, geçmişte hangi amaçlarla kullanıldıkları öğrenildiğinde bu aletlerin farklı anlamlar kazandığını ifade etti. Koleksiyonunda, savaşlarda tünel kazan lağımcıların kullandığı çekiç ve kazmaların da bulunduğunu belirten Reşid, her parçayı ait olduğu dönem ve işleviyle birlikte değerlendirdiğini söyledi. Reşid, çekiçlerin geçmişin mesleklerini anlatmanın yanı sıra ülkelerin tasarım anlayışlarını da yansıttığını dile getirdi.

Aynı iş için üretilseler bile Fransız, İngiliz ve Japon çekiçlerinin biçim bakımından birbirinden ayrıldığını belirtti. Çivi çakmak için bir başı, çiviyi çıkarmak için de çatallı bir bölümü bulunan çekiçlerin benzer işlevleri yerine getirdiğini, ancak tasarımlarının hangi ülkeye ait olduklarını belli edebildiğini anlattı. Bu farklılıkların hem mesleklere hem de ülkelere göre değiştiğini kaydetti.

Türkiye’de kullanılan keserlerle Avrupa’daki örnekler arasında da farklılıklar bulunduğunu ifade eden Reşid, ustaların ürettiği çekiç başlarının kendilerine özgü özellikler taşıdığını ve koleksiyonuna parça seçerken bunlara dikkat ettiğini söyledi.

Bazı çekiçlerin ise günümüzde ihtiyaç duyulmayan işler için üretildiğini kaydeden Reşid, koleksiyonunda 1908'de patenti alınmış, aranan kişilerin ilanlarını asmakta kullanılan çekicin de bulunduğunu aktardı.

Reşid, Amerikan Merkez Bankasında çekleri geçersiz hale getirmek amacıyla kullanılan çekicin de koleksiyonundaki özel parçalar arasında yer aldığını söyledi.

Koleksiyonundaki çekiç sayısının 6 bini geçtiğini ifade eden Reşid, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bütün koleksiyonerlerin korkulu rüyasıdır. Benden sonra bu koleksiyon ne olacak? Tabii ki bir müze açma hevesim var, araştırıyorum. Bir de bunun mali yönü var. Çünkü bende 6 binden fazla çekiç var. Bir müzeyi dolduracak kadar çekiç. Türkiye'de müzesi olan koleksiyonerler var. Müzesi olmayan da çok ciddi derecede iyi koleksiyonerlerimiz var. Müze açmak zahmetli bir iş. Fakat olmayacak bir iş değil. Benim nihai amacım zaten bir müze açmak."

Gercekedebiyat.com